آزمون دکتری شهرسازی , تخصص تعهد و اخلاق

امسال که آزمون دکتری به صورت نیمه متمرکز و توسط سازمان سنجش برگزار شد برای اولین و آخرین بار در آن شرکت کردم. مرحله اول آزمون شهرسازی که زبان و استعداد تحصیلی بود چیزی شبیه به آزمون جی آر یی  بود اما به زبان فارسی. جی آر یی برای خود انگلیسی زبانان هم آزمون زبان و هوش و ریاضی محسوب می شود اما برای زبان فارسی که سطح تخصصی آن آنچنان جدا از سطح عمومیش نیست و زبان دانشگاهی تقریبا همان زبان معمول است نمی توان انتظار آزمون زبان فارسی داشت. آزمون زبان انگلیسیشان هم تعریفی نداشت و با اصول تدوین سوال در تضاد بود. اما تمام فسمت عمومی در مقایسه با قسمت تخصصی بسیار خوب و دوست داشتنی بود. سوالات تخصصی شهرسازی به نظر شخص من تا حدود زیادی توهین آمیز بود و اساسا معیار خوبی برای پذیرش دانشجوی دکتری نبود. اگر قرار است دانشجوی دکتری  کار پژوهشی کند اینگونه سوالات حفظی و بعضا جاخالی و سلیقه ای که به درد نمی خورد بعضی از سوالات هم بی اندازه آسان بودند و بیشتر به درد آزمون هوش می خوردند. در نهایت چیزی که خبری از آن نبود سوال تحلیلی بود.

به هر ترتیب در عین ناباوری(!) برای مرحله دوم راهی شدم مصاحبه در تمامی دانشگاهها امری که از همان ابتدا جانکاه می دیدیم و همانطور هم بود! اگر عنوان رشته ها در دانشگاهها تفاوت نمی کرد به نظرم بهترین کار این بود که از هر دانشگه چند استاد جمع شوند و مصاحبه را به متمرکز بگیرند چون سوالات عمدتا یکسان بود مصاحبه همه دانشگاهها صرفا شفاهی بود به جز دانشگاه تهران که آزمون کتبی هم داشت. اینجا تنها جایی بود که واقعا امکان اظهار نظر داشتیم اما سوال به نحوی نبود که جا برای تحلیل باشد.

از سوالات گذشته کسانی که آمده بودند به نظرم روی هم رفته آدم های خوبی بودند نه به خاطر اینکه مرحله اول آزمون خوب بوده و شایسته ها را انتخاب کرده به نظرم به خاطر اینکه خیل عظیمی از دانشجویان خوب وجود دارد در مواقع بد قولی دانشگاهها یا گرفتن بی دلیل وقتمان وقتی پای صحبت با این دوستان باز می شد به آینده این رشته امیدوار می شدم.

برای مصاحبه اما دو دانشگاه احترام مخاطب را نگه نداشتند این احترام نگذاشتن چیزی بیشتر از خلاف روال مصاحبه گرفتن یا تلف کردن وقت بود.  شاید این روش مصاحبه در بعضی دانشگاههای خارج از کشور رواج داشته باشد اما برای ایران و اخلاق ایرانی این کار نکوهیده است. مصاحبه کنندگان به هیچ وجه حق ندارند تمسخر کنند صدایشان را بالاببرند و لوده بازی در بیاورند! محیط آکادمیک است و انتظار حتی از شهرسازان بر این است که اخلاق حرفه ای را حداقل در ظاهر حفظ کنند. وجه علمی این آزمون واقعای سوال برانگیز است و وجهه اخلاقی آن هم ناراحت کننده (اگر از نتیجه این نوع آزمون ها دانشجویان خوبی قبول می شوند به نظرم علت همان خیل عظیم دانشجویان خوب است). این تفکر منحوس که هر دانشگاهی به دانشجویان سابق خود لطف ویژه دارد در زمزمه ها شنیده می شد اما سوال اینجاست که اگراستادی توانایی دانشجویی را بداند آیا این دانش در هنگام مصاحبه برای او مسئولیت ایجاد میکند؟ من شخصا از اساتید عکس العمل خوبی ندیدم اما به نظرم جواب این سوال مثبت است یا حداقل جواب مثبت به این سوال از وجهه علمی و تخصصی قابل دفاع است چرا که بالاخره نظر شخصی اساتید مهم است (جالت اینجاست که دردانشگاه تهران این اساتید کم و زیاد می شدند حتی یک تیم ثابت مصاحبه نکرد!). از نظر اخلاقی اما این تصمیم گیری خیلی سخت است مشروعیت اخلاقی تصمیم گیرندگان بر اساس دانششان و اخلاق عمومیشان ایجاد شده. پس  به نظر میاید پایبندی به دانش در این مرحله از جانب آنها هم قابل دفاع باشد اما مرز میان دانش و سلیقه چیست؟  آیا امکانش هست که داوری بدون دخیل کردن سلیقه و ارزش های شخصی که مبتنی بر دانش نیست قضاوت کند؟ اینرا نمی دانم. قضاوت کردن فطعا یکی از سخت ترین کارهاست و لغزش در آن امری طبیعی است قاضی محکمه های عمومی که اصول دقیق برای قضاوت دارند اشتباه می کنند چه برسد به قاضی چنین شرایطی! آزمون دکتری و مصاحبه هایش تمام شد این نه اولین بار بوده که این اشخاص قضاوت کردند و در برخی موارد لابد لغزیدند و نه آخرین بار خواهد بود و نه تنها مورد قضوت این افراد در این مورد  رخ می دهد (راستش من نمی دانم اساتید چگونه با مسئولیت اخلاقی نمره دادن کنار آمده اند). در حالیکه نتیجه قضاوت اساتید بر روی دانشجویان تاثیر سریعی می گذارد این آرمون آزمون واقعی اساتید است که بر پایه اخلاق و تعهد و تخصص عمل کنند و لغزش نکنند اما شخصا شک دارم که تصویر ذهنی همین داوران از لغزش با امثال من شباهت داشته باشد. کاش می شد کاملا مسئله را شخصی و سلیقه ای کرد شاید غیر اخلاقی می بود اما حداقل شیوه ها و معیارها روشن بود!

/ 6 نظر / 17 بازدید
دورگه

هومن جان این چه گزارشیه! آقا دیتیل بده. کی بود؟ چی پرسید؟ منتظرم

هومن

اگر عین واقعیت را هم تعریف کنم احتمال دارد این اسم ها ناراحت شوند. اگر خودشان هم در موقعیت دیگری بودند ناراحت می شدند این مسئله مسئله فرد نیست

جای تاسف است....مخصوصا اگه این اعمال سلیقه بخواد سرنوشت رو هم تعیین کنه ....

محمدرضا منعام

سلام کاملا متوجه احساست می شم و از ته دل هم دردی می کنم شاید یاورت نشه اگه بگم برای من چی تو این چند وقته گذشته و برخورد بعضی افراد که خودشون رو استاد می دانند چگونه بوده است ولی به هر حال من و همسرم هم مثل شما دیگر در آزمون داخل شرکت نمی کنیم شاید درمانی باشد بر درد .....

http://www.facebook.com/groups/164105546995707?ap=1

http://www.facebook.com/groups/164105546995707?ap=1