دو جنس مفاهیم در شهرسازی

این مطلب بخشی از طرح بزرگتره که امیدوارم یک روز به انجام برسه و به همین دلیل شاید علت غایی این نوشته فعلا در ابهام باشد

نوع مفاهیمی که علوم مختلف با آن در گیر هستند در قدم اول و در فلسفه آن علوم تعیین می شوند این نکته مهم است که تا حدود زیادی این مفاهیم تعیین می شوند و کمتر کشف می شوند، مثلا در زیست شناسی در حال حاضر عمده فلاسفه زیست شناسی این دانش را تشکیل شده از مفاهیمی در ارتباط با ماده می دانند این بدان معناست که این دانش باشد ضرورتا روح راهم به عنوان رابطه ماده با ماده توجیه کند برخی دیگر که در مورد زیست شناسی در اقلیت هستند این دانش را منحصرا در مورد ماده نمی دانند. در مورد شهرسازی تا قبل از کتاب لینچ عمده مفاهیم فیزیکی یا عینی بودند. البته واژه عینی خیلی روشن کننده مطلب نیست و بهتر است بگوییم مفاهیم دانش در ارتباط با محیط ساخته شده بودند مثلا کالن منظر شهر را در ارتباط میان محیط ساخته شده و مثلا حرکت ناظر می دید و یا زیته منظر را با تاکید کمتری بر حرکت، بر اساس عوامل تشکلی دهنده اش تحلیل می کرد اما با پدید آمدن کتاب لینچ مفاهیم شهرسازی به دو دسته ذهنی و عینی تبدیل شدند این موضوع را مودون هم در مقاله معروفش اشاره کرده. نکته اینجاست که این دو مفهوم هرچند بر یکدیگر تاثیر می گذارند اما تماما قابل تبدیل به یکدیگر نیستند و به همین دلیل ضرورتا باید دو نوع مفهوم داشته باشیم یعنی اگر یک محیط ساخته شده را داشته باشیم لزوما با دقت بالایی نمی توانیم نقشه ذهنی ساکنان را از آن پیش بینی کنیم و این نقشه به متغیرهای دیگری مانند فرهنگ و غیره ربط دارند که این متغیر ها خیلی در حیطه شهرسازی نیستند اما مثلا در نگاه زیته این مفاهیم قابل تبدیل به یکدیگر بودند و از متن او پیداست که او میپندارند اگر محیطی بر اساس ضوابط ساخته شود در نگاه مردم قطعا زیبا خواهد بود.

برای دفاع از این موضوع که مفاهیم اولیه دانش شهرسازی لزوما دو دسته ذهنی و عینی هستند  می توان به شکست نظریه های افراطی جبرگرا هم اشاره کرد اگر مفاهیم صرفا عینی بودند قاعدتا این دسته از نظریات موفقیت چشمگیری می داشتند و از طرف دیگر بدیهی است که این دانش تماما ذهنی نیست چراکه تنها مفاهیمی که به طور مستقیم توسط شهرسازان تغییر پیدا می کند دسته مفاهیم عینی یا همان محیط ساخته شده اند.

یکی از مسائلی که باعث پیچیدگی دانش شهرسازی و درعین حال عدم دقت آن می شود همین نوع مفاهیم و ارتباط غیر قطعی میان انهاست و این موضوع را هم می توان اضافه کرد که این دانش در هر دو گونه مفاهیم ارزش ها و اهداف خاص خود را داد (هرچند صرفا میتواند عینیات یعنی محیط ساخته شده را مستقیما تغییر داد و ذهنیات را باید از طریق عینیات تغیییر دهد). این موضوع که عینیات و ذهنیات در شهرسازی با بدون نقص قابل تبدیل به دیکدیگر نیستند  از نظر منطقی به معنا عدم دقت این دانش است، چراکه شهرسازی همانطور که گفته شد با تغییر محیط ساخته شده سر و کار دارد و در عین حال برخی اهداف ذهنی مانند خوانایی را در خود جای داده و چون دانش توانایی تبدیل این دو دسته مفاهیم را به هم ندارد پس نوعی عدم قطعیت ذاتی در این دانش وجود دارد.

/ 1 نظر / 15 بازدید

سلام دوست عزیز سایت علمی پژوهشگران جوان ایران این سایت که نزدیک دو ماهه فعالیتشو آغاز کرده تشکیل شده از تعدادی از بچه های نخبه و خوش ذوق دانشجو و دانشگاهی که دور هم جمع شدن و محیطی رو فراهم آوردن تا کسانی که نیاز به منابع علمی برای رشته تحصیلی دانشگاهی خودشون دارن در این سایت بتونن منابعشونو پیدا کنن. اینم لینک سایت: http://forum.pjiran.ir البته برای باز کردن سایت بهتره از مرورگر IE استفاده نکنین. اگر هم خوشتون اومد و عضو شدین ممنون میشم تو قسمت معرف اسم shazdepesar رو وارد کنین