اهمیت گونه شناسی طراحی شهری ( جان لنگ)   

در فلسفه علم سه نوع مفهوم وجود دارد، مفهوم کیفی مفهوم نسبی مفهوم کمی، اگر مثلا  در روز بهاری از جمله "امروز هوا گرم است" استفاده کنیم این مفهوم کاملا کیفی است و اگر از جمله " امروز هوا از دیروز گرمتر شده است" استفاده کنیم مفهوم " گرمتر یک مفهوم نسبی است که البته به ما نمی گوید که وضع هوا دقیقا چگونه است، اما اگر جمله " امروز درجه هوا 29 است" را به کار ببریک با یک مفهوم کمی طرفیم! لازم به ذکر است که مفاهیم کمی هیچگونه " حقیقت ذاتی" ندارند و صرفا از قرار داد ها وقوانین خاصی پیروی می کنند، که مفاهیم نسبی را به خوبی پوشش می دهند، اینکه این جسم از آن سنگین تر و یا گرمتر است مقدمه و لازمه تدوین مفهوم وزن و دما است....

بسیاری از شهرسازان از مفاهیم فلسفه علم و هر چیزی که " زیادی" منطقی باشد فرار می کنند و با جملاتی مانند اینکه انسان عدد نیست خود را توجیه می کنند، قطعا انسان عدد نیست اما آیا درجه حرارت و گرما و وزن عدد هستند ؟؟! اما اینکه به روشمندی برسیم نباید خیلی هم ترسناک باشد! کماکان دست طراحان برای بلند پروازی باز است! در این نوشته سعی دارم که نشان دهم مفاهیم نسبی تا چه حد می توانند در طراحی شهری مفید باشند!

ممکن است از دوستی در مورد وزن یک جسم سوال کنیم، اگر او بگوید این جسم سنگین است آیا به ما اطلاعاتی داده است؟؟ اما اگر او بگوید این جسم( مثلا بسته ارسالی!) از یک شیشه یک لیتری( می تواند از مفهوم لیتر استفاده نکند)  سنگین تر و از دو تای آن سبکتر، حال ما در مورد وزن و سنگینی این بسته تا حدود زیادی اطلاعات کسب می کنیم.

گونه بندی جان لنگ برای طراحی شهری ازین جهت اهمیت دارد که تا حدود زیادی مفاهیم نسبی تولید می کند، مثلا می توانیم بگوییم " طراحی شهری که از نظر فرآیند کامل است به قدرت مرکزی بیشتر وابسته است تا طراحی شهری هماهنگ و قطعه قطعه و محرک"  و یا اینکه "در حالت کلی طراحی شهری هماهنگ از طراحی شهری کامل و قطعه فطعه زمانبر تر است" ( شاید بتوانیم گونه ها را از نظر زمانبر بودن رده بندی کنیم:کامل،محرک،قطعه فطعه،هماهنگ)  حال اگر این مفاهیم را در اختیار نداشیم باید جملات زیر را به کار می بردیم " طراحی شهری در طیف فعالت های خود می تواند در بازه های زمانی مختلفی به بار بنشیند!" و یا اینکه طراحی شهری گاهی به قدرت مرکزی وابسته است و گاهی خیر" این جملات از نظر ارزش ممکن است درست باشند اما اطلاعات کمتری در اختیار ما می گذارند. در جملات گروه دوم نمی توانیم از واژه " تر " در ارتباط با مفاهیم استفاده کنیم!
لینک
چهارشنبه ۱٩ دی ۱۳۸٦ - هومن فروغمند اعرابی